Encyklopedia MTG

Wszystkie B C E G K M N O P R S T U W Z

Ganglion

Ganglion – etiologia

Ganglion to powszechnie używana nazwa niewielkiej, miękkiej wyniosłości, występującej najczęściej w okolicy nadgarstka. W terminologii medycznej określa się to schorzenie jako torbiel galaretowatą, należąca do zmian nowotworopodobnych, jednak w rzeczywistości nie są groźne. Są to małe przestrzenie wypełnione miękką, płynną lub galaretową substancją, tworzące się w okolicy stawów.

Najczęściej obserwuje się małe gangliony na powierzchni grzbietowej ręki skąd biorą początek od stawu promieniowo – nadgarstkowego, a ich bardzo częsta lokalizacja to połączenie kości łódeczkowatej i księżycowatej. Po stronie dłoniowej szczególnie narażonymi miejscami na powstawanie ganglionów są pochewki ścięgna zginaczy nadgarstka oraz miejsca połączenia kości promieniowej i łódeczkowatej, a także połączenia kości szeregu bliższego nadgarstka.

Torbiele galaretowate zazwyczaj mają połączenie ze stawami nadgarstka lub pochewką ścięgnistą. Niektóre mają kształt sferyczny i nie łączą się z innymi strukturami. Występują różne rozmiary ganglionów, które mają tendencję do pękania.

Powstawanie galaretowatych ganglionów ma związek z przeciążeniami, jakim poddawane są stawy nadgarstkowe. Przebiegające w ich okolicy ścięgna mięśni pokryte są pochewkami, które zawierają niewielką ilość płynów umożliwiający swobodny ruch tych struktur. Jednak na skutek powtarzających się ruchów w trakcie, np. uprawiania sportów dochodzi do powstawania mikrourazów, co doprowadza do zwiększonej produkcji płynu w obrębie wspomnianych pochewek i uwypuklenia się ich.

Torbiele mogą powstawać również przez urazy, toczące się zmian degeneracyjne tkanki łącznej czy stany zapalne tkanek miękkich w obrębie nadgarstka.

Ganglion – objawy

Objawami torbieli galaretowatej jest uwypuklenie, powstające na skutek gromadzenia się płynu, które przesuwa się podczas palpacji, a pojawiający się miejscowy obrzęk i wrażliwość ujawniają się wtedy, gdy nadgarstek jest w zgięciu dłoniowym. Dodatkowo ucisk wywierany przez rosnący ganglion na otaczające tkanki wywołuje ból oraz miejscowy stan zapalny.

Mogą zdarzyć się także przypadki zaburzeń czucia, wynikające z uwięźnięcia struktur nerwowych. W trakcie badania można wykorzystać fakt, że maksymalny wyprost czy zgięcie nadgarstka wywołują nasilenie się dolegliwości. Ponadto wykonuje się badania obrazowe takie jak ultrasonografia, a także rezonans magnetyczny w celu dokładniejszego opisu struktury.

Przed przystąpieniem do terapii można wykonać również próbę Allena, która polega na naprzemiennym zaciskaniu ręki w pięść i jej otwieraniu, a następnie obserwacji prawidłowego ukrwienia ręki. Ma ona na celu zdiagnozować zaburzenia unaczynienia ręki

Ganglion – leczenie

Leczenie zachowawcze ganglionów opiera się w początkowym etapie na odpoczynku i unikaniu ruchów, które mogą powodować zwiększanie się torbieli. W tym celu wykorzystuje się specjalne stabilizatory lub szyny. Zabiegami wspomagającymi z zakresu fizykoterapii są ultradźwięki, magnetoterapii, laseroterapii, a także jonoforeza. Dodatkowo dobre efekty przynosi kinesiotaping. Można wykonać zarówno aplikację limfatyczną, umożliwiającą wchłonięcie się torbieli, jak i stabilizacyjną dla nadgarstka, co będzie chroniło przed nasilaniem się dolegliwości.

Często gangliony są leczone z powodzeniem poprzez terapię manualną i ćwiczenia stabilizacji stawów nadgarstka i ręki. Jeżeli torbiel nie zmniejsza się można wykonać aspirację torbieli i zastosować iniekcje kortykosteroidów.

Jednak w wielu przypadkach leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub dochodzi do nawrotów torbieli. W takiej sytuacji doradza się wycięcie większości ganglionów, które mogą powodować powikłania np. ucisk ganglionu w kanale łokciowym na nerw może powodować ubytki ruchowe bądź czuciowe reki. Zabieg polega na usunięciu zmienionych chorobowo tkanek w obrębie torebki stawowej lub pochewki ścięgna. Po wykonaniu tej interwencji nadgarstek jest unieruchamiany na okres kilku dni, a następnie pacjenta czeka postępowanie rehabilitacyjne.

W ciągu pierwszych 2-3 tygodni zalecane jest całodobowe unieruchomienie nadgarstka w szynie lub ortezie. W celu ograniczenia dolegliwości bólowych stosowane są leki przeciwbólowe, a wspomagająco fizykoterapia, np. krioterapia i pole magnetyczne.

Po upływie 3 tygodni możliwe jest zakładanie szyny tylko między ćwiczeniami oraz na noc. Wprowadza się ćwiczenia ze wspomaganiem oraz czynne, polegające na zgięciu i wyproście nadgarstka. Poza tym nadal prowadzona jest fizykoterapia, a także można wprowadzić elementy mobilizacji blizny.

Po upływie miesiąca od operacji możliwe jest wprowadzenie ćwiczeń wzmacniających siłę mięśniową, bez pomijania wcześniejszej fizykoterapii i mobilizacji blizny, a pełny powrót do codziennych aktywności możliwy jest po około 6 tygodniach od przeprowadzonego zabiegu.